Odkrywca i rok odkrycia

W krajach anglojęzycznych ryba ta oferowana jest często jako "Doctor`s Cichlid". "Daktari" w języku Suahili faktycznie jest określeniem oznaczającym lekarza.

Ogólna charakterystyka

Pseudotropheus daktari spotykany jest w południowej części jeziora, u wybrzeży Mozambiku oraz Tanzanii. Najbardziej znanym stanowiskiem są wody Hai Reef.
Spotykany jest zarówno nad podłożem piaszczystym jak i żwirowym, lecz także pomiędzy blokami i rumowiskami skalnymi. W rozmieszczeniu pionowym najczęściej między 5 a 10 metrem (skrajnie od 3 do 15 metra).

Dominujące samce zajmują rewiry o powierzchni około 0,5 metra kwadratowego. Rewiry mniejsze ograniczone są zazwyczaj jakąś naturalną granicą (blok skalny, uskok, itp.). Można podjąć próby ustanowienia takich granic podczas zabudowy akwarium.

Rozmiary

Gatunek osiąga przeciętne rozmiary, zamykające się między 8-10 cm. Samce są nieznacznie większe i dorastają szybciej.

Rozróżnienie płci

Rozróżnienie płci u ryb tego gatunku nie powinno sprawiać kłopotu u osobników dorosłych. Młodzież z jednego lęgu można próbować sortować na podstawie różnic tempa wzrostu czy obserwacji zachowania.
Dorosłe samce są intensywnie żółte, na granicy żółto-pomarańczowego. Jest to odcień bardziej kojarzący sie z samiczkami P.saulosi (zwłaszcza "coral"), niż L. caeurelus. Skrajne promienie płetwy ogonowej grafitowo-czarne. Pozostałe płetwy w kolorze ciała na granicy przezroczystości. Atrapy jajowe intensywnie pomarańczowe. Tęczówka oka srebrzysta, połyskująca metalicznie. Na pokrywie skrzelowej połyskująca plama w kolorze ciała. Na głowie wyściółka tłuszczowa. Samce posiadają wyższy niż samiczki "kark". Przy zwrotach ciała, w zależności od oświetlenia, boki ryby mogą połyskiwać delikatnym fioletem, liliowo, lub metalicznym błękitem. Dominujące osobniki zazwyczaj wybarwione jednolicie, daje się jednak czasem zaobserwować zmiana intensywności ubarwienia dająca wrażenie szerokiego, choć niewyraźnego prążkowania. Długotrwałe "odbarwienie" może być sygnałem pogorszenia się kondycji ryby lub jej zdominowanie (zastraszenia).

Samiczki są ubarwione w mniej spektakularny sposób - w najlepszym przypadku szaro-żółtawe, zazwyczaj jednak szaro-atramentowe. W różnych warunkach świetlnych mogą sprawiać wrażenie połyskujących liliowo, w kolorze niebieskiego atramentu, lub rdzawo.

Młodzież jest ubarwiona podobnie jak samiczka.

Z pokroju ciała ryba przypomina większość pokrewnych gatunków, lokując się gdzieś pomiędzy P. elongatus, a M. lombardoi.

Gatunek ten, podobnie jak wiele innych malawijskich pielęgnic, tworzy wiele lokalnych populacji, zaś proces ich różnicowania się obejmuje także pogłębiające się różnice w ubarwieniu.

Z form barwych warto wymienić formę niebieską (P.daktari "blue"). Samce tej formy posiadają niebieski refleks na każdej z łusek, mimo iż kolorem podstawowym pozostaje żółty.

A by wydobyć ten efekt w akwarium niezbędne jest jednak odpowiednie oświetlenie, imitujące światło naturalne wraz z promieniami UV.

Forma szczególnie interesująca dla polskich hodowców to "Chiwindi". Interesująca, gdyż ryby tej formy przypominają w ubarwieniu naszego rodzimego... okonia (Perca fluviatilis). Granatowo-zielonkawy grzbiet, rozjaśniające się do zielono-turkusowego boki, jaśniejsze podbrzusze i pomarańczowo-czerwone płetwy upodabniają go bardzo do naszego rodzimego drapieżnika, mimo iż brakuje w tym zestawie charakterystycznego tygrysiego prążkowania.

Zachowanie w akwarium

Mimo niewielkich rozmiarów jest to gatunek dość agresywny. Jest także bardzo wytrzymały na zaczepki i ataki, potrafi skutecznie bronić swoich rewirów. Niestety, ta nieustępliwość często kosztuje P.daktari życie, gdyż nie ustępując większym i silniejszym przeciwnikom naraża się na poważne poturbowanie. Z tego powodu lepiej wybierać P.daktari na gatunek dominujący w akwarium, niż zestawiać go z rybami większymi i mocniejszymi. Tu jednak należy bardzo zagęścić liczbę osobników słabszych, a także zapewnić im odpowiednią powierzchnię dna i liczbę kryjówek. Innym rozwiązaniem jest umieszczenie go w zespole podobnych ryb, na przykład w zestawieniu z P.demasoni czy P.flavus.
Ustalenie proporcji płci to kolejny problem. Z pewnością liczba samic na jednego samca nie powinna spadać poniżej trzech, natomiast ilość samców w akwarium jest kwestią dyskusyjną. Przy dwóch samcach musimy liczyć się z tym, że jeden z nich może okazać się wyraźnie słabszy i przypłacić tę słabość życiem. Z kolei trzy lub więcej (tak by rozłożyła się agresja), oznaczają zagospodarowanie zbiornika o długości około 150 cm. Optymalnym rozwiązaniem dla większości akwarystów będzie chyba zestaw z jednym samcem.

Za rewir samiec uznaje zarówno strefę przydenną, jak i słup wody nad substratem.

Rozmnażanie

Tarło odbywa się w obrębie terytorium samca, na odkrytej powierzchni. Samiec potrafi być dość napastliwy, dlatego należy pamiętać o utrzymywaniu kilku samic i zapewnieniu im licznych kryjówek. Samica jest bardzo wytrzymałą i cierpliwą matką, doskonale opiekuje się ikrą w akwarium ogólnym i z powodzeniem można pozostawić ją tam na cały okres inkubacji. Odławiamy ją natomiast jeśli jest wyraźnie napastowana przez inne ryby. Młode (kilkanaście, rzadko powyżej 20), mierzą 6-8 milimetrów i to czy przeżyją w akwarium ogólnym zależy tylko od liczby kryjówek. Odżywiają się pokarmem dorosłych, świetnie rosną na drobnych skorupiakach. Po 10-12 miesiącach są już w pełni dorosłymi osobnikami.

Żywienie

Żywienie tego gatunku nie sprawia żadnych kłopotów. Dieta roślinna uzupełniona o skorupiaki, larwy owadów i pokarmy sztuczne (mogą zawierać białka zwierzęce), zapewni im optymalny wzrost i rozwój. Ryby te posiadają tendencję do "przejadania się" co owocuje problemami trawiennymi, otłuszczeniem i spadkiem kondycji. Warto o tym pamiętać i nie nabierać się na ich wieczny apetyt.

Sugerowane rozmiary akwarium

Choć jest to pyszczak niewielki, ustanawia duże rewiry i przejawia stosunkowo duży poziom agresji. Dlatego hodowlę należy prowadzić w zbiorniku o długości minimum 120 centymetrów. Lepszy, zwłaszcza dla wielogatunkowego zespołu, będzie zbiornik dłuższy.

Uwagi

Pseudotropheus daktari jest w naszym kraju wciąż dosyć egzotycznym gościem. Wciąż jeszcze łatwiej nabyć go za zachodnią granicą lub sprowadzić na zamówienie, niż kupić w rodzimych sklepach. Ponieważ jednak jest już hodowany i rozmnażany, jego upowszechnienie jest tylko kwestią czasu. Tym bardziej, że posiada atrakcyjne z punktu widzenia akwarysty ubarwienie i doskonale uzupełnia obsadę innych, popularnych już pielęgnic malawijskich o podobnym temperamencie.

Bibliografia
· "Mergus Cichlid Atlas" dr Uwe Romer
· "Malawi Cichlid in Their Natural Habitat" Ad Konings
· "Cichlids and All Other Fishes of Lake Malawi" Ad Konings
· "Malawi - piękno i pasja" Krzysztof M. Kaźmierczak
· malawicichlids.com
· cichlidae.com
· cichlidresearch.com